De weg van het bewustzijn naar Bewust Zijn

Het bewustzijn houdt de mens in haar greep, al eeuwenlang wordt er onderzoek naar gedaan en wordt er over gefilosofeerd en gedebatteerd. In vele oude oosterse geschriften staat beschreven wat de zieners toen al wisten en wat de kwantumfysica nu bevestigt: het bewustzijn is niet aan tijd en ruimte gebonden. Maar wat is het dan, bewustzijn? En wat merken we daar in het dagelijkse leven van?

Eben Alexander, neurochirurg en hoogleraar, was voor zijn BDE (bijna dood ervaring) stellig van mening dat bewustzijn in de hersenen werd gecreëerd. Na zijn BDE is zijn mening 180 graden veranderd. Hij schreef er een boek over, Na dit leven, en publiceert wetenschappelijke artikelen. Cardioloog Pim van Lommel deed jarenlang onderzoek naar BDE en stelt in zijn boek Eindeloos bewustzijn dat het bewustzijn geen lichaam nodig heeft; hij legt dit uit met theorieën uit de kwantumfysica.

Afbeelding: Pixabay

Christiane Northrup, vrouwenarts, schrijft in haar boek Vrouwenlichaam Vrouwenwijsheid: “Het bewustzijn creëert het lichaam, zo simpel is het. Het bewustzijn zit niet alleen in het hoofd. Het is vele malen groter dan onze hersenen en ons lichaam, en is niet aan tijd en ruimte gebonden. Op praktisch, gewoon niveau echter is ons bewustzijn dat deel van ons dat onze gedachten kiest en stuurt.”

De essentie van eeuwenoude geschriften van de Indiase filosofie, die in het Westen bekend staan als het hindoeïsme, is dat de hindoe zich bewust is dat hij een klein onderdeel van iets groters is. Hij staat niet tegenover de natuur maar voelt zich er een mee. Bovendien gaat het in het hindoeïsme meer om juist handelen, dan om de juiste leer. Door juist te handelen kan de mens, het zelf, verenigd worden met Brahman. Het zelf, het bewustzijn, gaat dan op in een oneindig Bewust Zijn.

Leven is jezelf ontmoeten in de ander

Ook in het Westen is juist handelen een groot goed. Het ego, het bewustzijn, bepaalt hoe we denken en ons gedragen. Het gedrag komt voort uit gedachten die in de wortel zijn gevoed door culture normen en waarden. Vanuit dit denkframe vindt in het dagelijks leven interactie plaats met andere mensen, instituten, regel- en wetgeving en tal van informatiebronnen. De confrontatie met een andere mening of een andere norm daagt het ego uit, hoe reageer je daarop. In aanraking komen met iets wat buiten je denkframe valt, is een gelegenheid om het bewustzijn te verruimen, je kunt, heel zwart-wit, goed en slecht (her)overwegen. Ook van moeilijke dingen kun je leren.

Mens ken uzelf. Krishnamurti sprak over het doorgronden van de geest door jezelf te observeren in relatie tot de ander, je omgeving, gebeurtenissen in de wereld. Wat raakt jou, welke lichaamssensatie voel je dan. Een knoop in de maag, vlinders in de buik… Wat doet het met je, hoe ga je daarmee om. Het vraagt enig lef om de geest grondig te onderzoeken, omdat je dan niet om je schaduwkant heen kunt.

Volgens Carl Jung heeft ieder mens een schaduwkant. Alles wat we van onszelf afkeuren of waarvoor we ons schamen, houden we het liefst verborgen. Onderhuids geeft dat spanning, want niemand is uitsluitend knap, lief en aardig. Neem jezelf en je normen en waarden onder de loep en bevrijd je van beperkende opvattingen.

Afbeelding: Pixabay

Licht en donker horen bij elkaar, samen zijn ze een geheel. Dat zie je subliem weergegeven in het yin-yang symbool. Yin en yang zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Beide zijn nodig voor groei, ontwikkeling en stabiliteit, zowel individueel als collectief. Alleen een tegenstelling kan ons bewust maken dat er ook een andere kant van de medaille is, een keerzijde. Het meest simpele voorbeeld is de dag. In de ochtend komt de zon op, het wordt licht en ‘s avonds gaat de zon onder en wordt het donker. Jaloezie bijvoorbeeld, kan iemand stimuleren om in beweging te komen. “Men wordt niet verlicht door zich allerlei beelden van licht voor te stellen, maar door zich bewust te worden van de eigen innerlijke duisternis.”, aldus Carl Jung.

De openbaring: Bewust Zijn

De weg van bewustzijn naar Bewust Zijn is complex en gaat niet over rozen. Toch is het mogelijk om een oneindig Bewust Zijn te ervaren. Het kan zich elk moment aan je openbaren en het is de meest ultieme onthulling die je kan toevallen. Het laat zich niet afdwingen, het gebeurt of niet. Wanneer je diep van binnen voelt dat je in wezen ‘niets’ bent, kan het goddelijke zich openbaren.

Het bewustzijn kan dusdanig verruimen, vele malen ruimer dan je je kunt voorstellen, dat het tenslotte oplost in een oneindig Bewust Zijn. Het verruimen moeten we niet verwarren met het opblazen van het ego, dat is iets anders. Verruimen houdt in dat alles waar het ego zo vol van is, en waar het zich angstvallig aan vastklampt, bang om in een leegte te vallen, wordt losgelaten. En daar zit de crux, het grote struikelblok is de angst iets te verliezen.

Bewust Zijn laat zich het best omschrijven als een oneindige vol-ledigheid, een onnoemelijke leegte dat tegelijkertijd geen leegte is, omdat alles, maar dan ook alles, in potentie aanwezig is maar in die hoedanigheid geen betekenis heeft, omdat het niet gemanifesteerd is. Daarvoor is contrast nodig, een hoog contrast geeft een duidelijk en scherp beeld weer en een laag contrast is subtiel of nauwelijks zichtbaar. Het zijn de vele nuances in de tegenstellingen die het voor het ego, het bewustzijn, zo ingewikkeld maken. Wat de één niet of nauwelijks ziet, is voor de ander glashelder.

Het vergt moed en doorzettingsvermogen om naar zichzelf te blijven kijken, om op een almaar subtieler niveau het bewustzijn te ontwikkelen en steeds verder te verruimen opdat er geen onderscheid meer gemaakt wordt, tot het punt bereikt wordt dat het oplost; wanneer tegenstellingen als mooi en lelijk gelijkwaardig zijn. De grootste uitdaging ligt waarschijnlijk in het gegeven of het handelen in overeenstemming is met de mate van bewust zijn.

De weg van het bewustzijn naar Bewust Zijn