Hulst

Twee klassiekers die rond kerst menig huis of kerststukje opfleuren zijn hulst en maretak. Toch zijn beide meer dan alleen maar groene versiering. Hun symboliek gaat ver terug, evenals het gebruik ervan. Beide hebben zoveel in hun mars. Over de maretak schreef ik eerder. Nu is het de beurt aan de hulst (ilex aquifolium) om in de spotlight te staan.

Het takje groen is afkomstig van een inheemse wintergroene loofboom, die in het westen en zuiden van Europa voorkomt. Het is de enige groenblijvende loofboom in de Benelux. Wat, is dat een loofboom? Jazeker! In de zon kan de hulst uitgroeien tot een boom van tien tot twaalf meter en wel honderd jaar worden. Over het algemeen komt hij niet verder dan een struikachtige onderbegroeiing of haag, die zich ook in de schaduw prima redt.


Foto boven: de hust in onze tuin heeft geen bessen omdat het mannelijke bloemen heeft. Alleen uit de vrouwelijke bloemen komen bessen voort.

Hulst is in de tuin niet zo geliefd vanwege de bladeren: op de bodem verteren ze langzaam en de waslaag voorkomt dat het regenwater de grond in kan. Maar boven alles, de bladeren prikken en hoe. Het is vanwege deze eigenschap dat hulst vroeger vaak als erfafscheiding voor vee werd gebruikt of ter bescherming van akkergronden. Het vee kan er niet doorheen, zelfs een geit niet. De plant is bestand tegen vraat van koeien, schapen en geiten en voorziet de dieren van onder andere ijzer, fosfor, calcium en kalium. Hulst vermeerdert zich erg vlot doordat de laaghangende takken die de grond raken wortelen. Dit in tegenstelling tot de groei als boom naar boven, dat proces verloopt langzaam.

In mei-juni bloeien de kleine, witte bloemetjes die bijzonder rijk zijn aan stuifmeel en nectar voor vlinders, zweefvliegen, hommels, honingbijen en wilde bijen. Uit de vrouwelijk bloemen ontwikkelen zich besjes die door vogels gegeten worden. Hulst is een waardplant voor het boomblauwtje (vlinder). Als struweelhaag is het een goede schuil- en nestelplaats voor een enorme diversiteit aan dieren.

Het gebruik

Zowel de bladeren als de bast werden in vroeger tijden medicinaal gebruikt. Voor de mens zijn de bessen licht giftig. Dat is een geluk voor de vogels. Voor hen is er in de winter niet veel keus aan voedsel.

Het al dan niet gedroogde blad werd ingezet bij reuma, astma, bronchitis, diarree en koorts. Uit de bast werd een soort lijm gehaald dat uitwendig werd gebruikt bij de behandeling van abcessen en steenpuisten. Overigens werd de lijm ook gebruikt om insecten te vangen door het op een plant te smeren. Recepten voor thee of tinctuur vind je onder meer bij Aardebloesem.

In de Bachbloesem therapie wordt hulst gebruikt om mensen te helpen bij het transformeren van boosheid, nijd, afgunst, wantrouwen. Het opent de weg naar en verbindt met universele liefde.

Het hout is ideaal om muziekinstrumenten en schaakstukken van te maken en voor al het fijne inlegwerk.

Rituelen en magie

Hulst wordt al eeuwenlang gebruikt bij midwinterfeesten als symbool voor bescherming en de komst van een nieuwe lente. Door haar altijd groen blijvende natuur symboliseert hulst de eeuwigheid. Daarnaast staat ze voor liefde, begrip, vertrouwen, huiselijk geluk en eeuwige vriendschap. Aan de deur gehangen symboliseert de hulstkrans dat je door het duister van de buitenwereld in het licht van de binnenwereld stapt. Hulsttakjes in huis houden het licht binnen en het kwade buiten. Van haat en nijd naar liefde en begrip, daar staat deze evergreen voor.

Hulst